Кога наставникот ќе каже: „Отворете PowerPoint и направете презентација“, еден важен дел од размислувањето веќе е завршен наместо детето. Алатката е избрана.
Но што ако задачата звучи поинаку: „Треба јасно да им ги претставите резултатите од истражувањето. Одлучете како.“
Тогаш детето не размислува само како да користи некоја програма. Треба прво да процени што сака да постигне, а потоа да избере средство што најдобро ќе му помогне во тоа.
Познавањето алатка и изборот на алатка не се исто
Едно дете може одлично да знае да направи презентација, да форматира документ или да внесе податоци во табела. Тоа е корисно знаење.
Но функционалната дигитална компетентност оди чекор понатаму. Детето треба да може да препознае кога одредена алатка има смисла да се употреби.
Ако треба да спореди резултати од анкета, табела и графикон можеби ќе бидат покорисни од десет слајда. Ако треба да објасни идеја пред публика, презентацијата може да биде подобар избор. Ако треба прецизно да разработи подолг текст, документот има друга предност.
Не постои „најдобра програма“ независно од задачата. Има алатка што е повеќе или помалку соодветна за конкретната цел.
Кога изборот не е однапред зададен, детето мора подобро да ја разбере задачата
За да избере алатка, детето мора да си постави неколку прашања: Што треба да создадам? Кој ќе го користи или гледа резултатот? Дали ми треба текст, пресметка, визуелизација, интеракција или комбинација од повеќе работи?
Токму тука се менува природата на задачата.
Во европската рамка DigComp, изборот и употребата на дигитални алатки според конкретните потреби е дел од областа „решавање проблеми“. Компетенцијата не се дефинира само како познавање на технологија, туку и како способност да се проценат потребите и да се избере соодветен дигитален одговор.
Со други зборови, изборот сам по себе е дел од учењето.
Погрешниот избор не мора да биде неуспех
Ако наставникот секогаш ја задава алатката, детето ретко има можност да открие зошто еден избор функционира подобро од друг.
Кога изборот е негов, може да се случи да почне со погрешно решение. Можеби ќе се обиде да организира многу податоци во презентација и подоцна ќе сфати дека табела би му помогнала повеќе. Или ќе почне со документ, а потоа ќе забележи дека идејата подобро се објаснува визуелно.
Тоа не мора веднаш да се коригира од наставникот. Понекогаш е покорисно детето да ја почувствува ограниченоста на сопствениот избор и да го промени.
Таквото искуство остава многу посилна лекција од правилото „за ова секогаш користи Excel“.
Наставникот не исчезнува од процесот
Самостоен избор не значи детето да биде оставено само пред десет програми.
На почеток изборот може да биде ограничен: „Ова можеш да го решиш на два или три начина. Кој би го избрал и зошто?“ Наставникот може да поставува прашања, да укажува на ограничувања и да помогне детето да ги спореди можностите.
Со искуството, таа поддршка постепено се намалува.
Европската рамка DigCompEdu ја опишува дигиталната проблемска компетентност кај учениците и како способност креативно да го пренесуваат технолошкото знаење во нови ситуации. Токму тоа не може да се вежба ако секоја задача однапред им кажува и што треба да направат и со што треба да го направат.
