„Што научи денес?“
Тоа е логично прашање, но често добива краток одговор: „Ништо“, „Не знам“ или „Правевме нешто на компјутер.“
Проблемот не е што детето нема што да каже. Прашањето е премногу широко. Од него се бара за неколку секунди да го сумира целиот час и уште да процени што било најважно.
Многу повеќе може да дознаеме ако прашаме за конкретен момент од работата.
Наместо „Што научи?“ прашајте „Што правевте?“
Ова звучи како мала разлика, но за детето е значително полесно.
„Правевме презентација за планетите.“
„Собиравме податоци од анкета.“
„Пробувавме да направиме игра.“
Од конкретната активност разговорот природно може да продолжи. Родителот не мора веднаш да бара „лекција“ или дефиниција. Доволно е прво да разбере со каква задача се занимавало детето.
Понекогаш токму преку описот на работата ќе стане јасно што всушност учело.
„Што ти беше најтешко?“
Ова прашање отвора сосема друг прозорец кон часот.
Детето можеби ќе каже дека не знаело како да ја организира презентацијата, дека формулата во табелата не работела или дека не можело да одлучи кој дел од информациите е важен.
Таквиот одговор кажува многу повеќе од список на команди што ги користело.
Тешкотијата не мора да значи дека часот поминал лошо. Напротив, токму таму често се случува учењето: детето пробува, погрешува, бара помош, менува пристап и на крај нешто разбира подобро од претходно.
„Што направи кога не ти успеа од прва?“
Ова е едно од најкорисните прашања што родителот може да го постави.
Одговорот може да биде: „Пробав повторно“, „го прашав наставникот“, „проверив каде сум згрешил“, „другар ми покажа што да проверам“ или „направив на друг начин“.
Тогаш разговорот веќе не е само за резултатот, туку за процесот.
А токму процесот покажува дали детето постепено станува посамостојно во работата.
„Што избра сам?“
Во многу задачи постојат мали, но важни одлуки: како ќе биде организирана содржината, која информација ќе се употреби, каков графикон има смисла, со која алатка ќе се реши проблемот или како ќе изгледа крајниот производ.
Ако детето може да објасни зошто нешто избрало, тоа е добар знак дека не работело само механички.
Не мора секоја одлука да биде совршена. Поважно е да постои размислување зад неа.
„Што би направил поинаку ако го правиш повторно?“
На ова прашање понекогаш ќе добиете изненадувачки добри одговори.
„Ќе ставев помалку текст.“
„Прво ќе ги соберев сите информации.“
„Ќе го тестирав порано.“
„Ќе избрав друг графикон.“
Со таков одговор детето веќе ја проценува сопствената работа. Не само што се сеќава што направило, туку препознава како следниот обид може да биде подобар.
Тоа е многу повредна информација од „добив петка“ или „го завршив“.
Не мора разговорот да стане испрашување
Целта не е секој пат по час родителот да постави десет прашања.
Доволно е едно.
Ако детето сака да продолжи да раскажува, разговорот ќе се развие сам. Ако не сака, нема потреба да се инсистира.
Исто така, не мора родителот веднаш да нуди решение. Кога детето ќе каже дека нешто му било тешко, понекогаш најкорисно е само да се праша: „И што направи тогаш?“
Така вниманието останува на неговото размислување, а не на тоа возрасниот да ја преземе задачата.
