Кога детето почнува нова програма, родителот често сака брзо да процени дали „му одговара нивото“.
Но тоа не се гледа само по тоа дали задачите ги завршува лесно или тешко. Добро избраното ниво не значи детето постојано да работи без напор, ниту пак секој час да се бори со нешто што едвај го разбира.
Најчесто бараме нешто помеѓу тие две крајности: доволно познато за детето да може да почне, но доволно ново за да мора да размислува, да прашува и да напредува.
Премногу лесно не значи само „брзо завршува“
Некои деца работат брзо затоа што веќе имаат искуство. Други затоа што лесно го разбираат конкретниот тип задача. А понекогаш задачата едноставно не бара многу размислување.
Затоа брзината сама по себе не е доволна.
Повеќе кажуваат прашања како: Дали детето мора да донесува одлуки? Дали наидува на нешто ново? Дали има простор да проба поинаков пристап? Дали треба да го подобри првиот резултат?
Ако со недели само повторува нешто што веќе го знае и речиси никогаш не мора да размисли што да направи понатаму, тогаш програмата веројатно не му нуди доволно предизвик.
Премногу тешко не значи дека детето понекогаш заглавува
Заглавувањето е нормален дел од учењето.
Проблем станува кога детето речиси постојано не знае од каде да почне, не може да продолжи без постојана помош или го губи чувството дека задачата е достижна.
Тогаш напорот престанува да биде продуктивен.
Добриот предизвик обично изгледа поинаку: детето не знае сè однапред, но со објаснување, пример, прашање од наставникот или уште еден обид може да напредува. Не му се дава готовото решение, но не останува ниту беспомошно пред задача што е далеку над неговото тековно ниво.
Гледајте што се случува во текот на неколку часа
Еден час може да даде погрешна слика.
Темата можеби му е веќе позната. Детето можеби е уморно. Може да наиде на задача што едноставно не му е интересна или, обратно, на нешто што особено го мотивира.
Затоа подобро е да се набљудува образец.
Ако повеќе недели детето постојано вели дека сè е „прелесно“ и може веднаш да предвиди што треба да направи, тоа е сигнал што вреди да се провери. Истото важи ако редовно се враќа со чувство дека ништо не разбира и дека без постојана туѓа помош не може да продолжи.
Меѓу тие две состојби постои голем простор во кој реално се случува учењето.
Важен е и видот на помошта што му е потребна
Две деца може да заглават на исто место, но нивната ситуација да биде различна.
Едното можеби само има потреба некој да го потсети на претходен чекор. Другото не го разбира основниот концепт врз кој се темели целата задача.
Затоа добриот наставник не гледа само дали детето ја завршило задачата. Гледа каква поддршка му била потребна за да стигне до резултатот.
Ако со мал поттик детето продолжува самостојно, предизвикот можеби е токму таму каде што треба. Ако наставникот мора практично да ја води секоја одлука, тогаш треба да се провери дали задачата е преголем чекор во тој момент.
Досадата и фрустрацијата не се исто што и лесно и тешко
Дете може да каже дека нешто е „досадно“, а всушност да му е тешко. Или да каже дека е „глупаво лесно“, само затоа што не му се допаѓа темата.
Затоа не треба секој коментар да се зема буквално.
Покорисно е да се праша: „Што точно ти беше лесно?“, „Каде заглави?“, „Што можеше да направиш сам?“, „За што ти требаше помош?“
Одговорите многу подобро покажуваат дали проблемот е во нивото, мотивацијата, конкретната задача или нешто сосема друго.
Добрата програма треба да може да реагира на разлики меѓу децата
Дури и во иста возраст или одделение, децата не почнуваат од исто место.
Едно дете може веќе добро да работи со одредена дигитална алатка, но да има потешкотии со планирање и организација. Друго може технички да е почетник, а многу добро да ја разбира логиката на задачата.
Затоа нивото на програмата не треба да се сведе само на тоа која програма или команда детето веќе ја знае.
Важно е дали наставата може да понуди дополнителен предизвик таму каде што детето е подготвено, а поддршка таму каде што сè уште му е потребна.
Името на алатката не го кажува нивото на задачата
Родителите понекогаш се обидуваат да проценат дали програмата е „напредна“ според софтверот што го гледаат во програмата.
Paint може да звучи премногу едноставно. Word и Excel можат да изгледаат како нешто што детето „веќе го знае“. Python, AI или некоја понова алатка, пак, лесно можат да создадат впечаток дека програмата е посложена.
Но тоа не е добар критериум.
Дете може да знае како се менува фонт во Word или како се внесуваат броеви во Excel, а сè уште да не знае да организира подолг документ, да избере што е важно, да употреби табела за анализа, да направи соодветен графикон или да ги искористи податоците за да донесе заклучок. Тоа што на десет години „го знае Word и Excel“ не значи дека ги исцрпило образовните можности на тие алатки.
Истото важи и обратно. Модерна или звучно „напредна“ технологија може да се користи во многу едноставна задача во која детето само следи инструкции.
Затоа вистинското прашање не е: „Која програма ја користат?“, туку: „Што треба детето да направи со неа, колку самостојно размислува и што ново мора да разбере за да стигне до резултатот?“
