„Моето дете веќе знае PowerPoint.“ Тоа звучи прилично јасно, но „знае PowerPoint“ може да значи различни работи. Детето можеби знае да избере шаблон, да внесе текст и фотографија и да додаде анимација; а можеби знае и што сака да каже, кои информации се важни, како да ги организира и како да провери дали презентацијата навистина е јасна. И двете се вредни, но не се исто.
Да знаеш да користиш апликација е важна дигитална вештина. Дигиталната компетентност оди чекор понатаму: да знаеш што можеш да направиш со таа алатка и кога има смисла да ја употребиш.
Алатката мора прво да се научи
Нема ништо погрешно во тоа детето директно да учи Word, Excel, PowerPoint, графичка алатка или programming environment. Напротив, не може добро да користи алатка што не ја познава; треба да ги научи основните функции, командите и начинот на работа. Но тоа е почетокот. Следното прашање е што може детето да направи со тоа знаење кога задачата не му е однапред решена.
„Знам каде е копчето“ не е исто што и „знам кога ми треба“
Замислете дека детето научило како се прави графикон во Excel.
На вежбата наставникот покажува кои податоци да се изберат и каде се наоѓа командата за chart. Детето ја повторува постапката и успешно го добива резултатот.
Тоа нешто научило.
Но следниот пат добива податоци и задача:
„Што ни кажуваат овие резултати и како најјасно ќе им го покажеме тоа на другите?“
Сега треба да одлучи:
- дали воопшто му треба графикон;
- кои податоци се важни;
- каков приказ има смисла;
- дали добиениот резултат навистина ја покажува поентата.
Истата апликација. Но многу поинакво учење.
Дигиталната компетентност вклучува и избор
Со текот на времето детето не треба секогаш да чека некој да му каже: „Отвори Excel“, „Направи PowerPoint“ или „Користи ја оваа програма“.
Треба постепено да почне да прашува:
- Што треба да направам?
- Каков резултат ми е потребен?
- Која алатка најмногу ми помага?
DigComp 3.0 ја разгледува дигиталната компетентност многу пошироко од техничкото познавање софтвер и, меѓу другото, ја вклучува способноста да се избере соодветна технологија според потребата и контекстот.
Затоа подобро прашање од „Колку апликации знае детето?“ е:
Колку добро знае да го употреби она што го знае?
Што ако задачата изгледа малку поинаку?
Дете може совршено да повтори постапка што веќе ја вежбало. Но ако следниот пат податоците се други, нема готов шаблон, прашањето е формулирано поинаку или првиот пристап не функционира, тогаш гледаме дали навистина може да го приспособи наученото. Не мора веднаш да решава сосема нов и сложен проблем; доволно е задачите постепено да престанат да бидат идентични со примерот што веќе го видело.
Разликата меѓу „Направи го истиот графикон со други броеви“ и „Еве ги податоците. Одлучи како најдобро ќе ги претставиш“ изгледа мала, но бара многу повеќе размислување.
Понекогаш најдобрата одлука е да не ја користиме алатката
Ако детето научило да прави графикони, не значи дека секоја табела треба да стане графикон. Ако знае PowerPoint, не секоја тема мора да стане презентација. Ако знае да програмира, не секој проблем бара код.
Дел од зрелата употреба на технологијата е и способноста да се процени:
Дали ова навистина е најдобрата алатка за задачата?
Понекогаш едноставното решение е подобро од посложеното. И тоа е дигитална компетентност.
Како родителот може да ја препознае разликата?
Не мора да ја знаете апликацијата што детето ја користи.
Кога ќе ви покаже нешто што направило, прашајте:
- Што требаше да направиш?
- Зошто ја користеше токму оваа алатка?
- Имаше ли друг начин?
- Како провери дали резултатот е добар?
Одговорите ќе ви кажат многу повеќе од: „Денес учевме Excel.“
Затоа што вистинското прашање не е само која апликација ја знае детето, туку:
Што знае да направи со неа?
