Кога родител ќе слушне дека детето работи во Excel или друга табеларна програма, најчесто првата асоцијација е внесување бројки, правење табела или графикон. Тоа е дел од работата, но е само површината.
Да се знае да се работи со податоци значи нешто пошироко: детето да умее да собере информации, да ги организира, да забележи што покажуваат, да ги спореди и да извлече заклучок што има смисла.
Со други зборови, вредноста не е во табелата. Вредноста е во она што детето може да го открие од неа.
Податоците почнуваат со добро прашање
Да замислиме дека група деца сака да открие како нивните соученици најчесто доаѓаат на училиште.
Можат веднаш да почнат да внесуваат одговори во табела. Но подобро е прво да размислат: Што точно сакаме да дознаеме? Кои одговори ќе ги понудиме? Дали некој може да користи повеќе начини на превоз? Колку ученици треба да прашаме?
Уште пред да се отвори spreadsheet-от, веќе се носат важни одлуки.
Ако прашањето е нејасно или податоците се собрани лошо, ни најубавиот графикон подоцна нема да го поправи проблемот.
Организирањето не е само средување клетки
Откако податоците ќе се соберат, детето треба да одлучи како ќе ги организира.
Кои информации ќе бидат во колони? Како ќе ги групира одговорите? Дали некаде недостасува податок? Дали „автобус“ и „со автобус“ треба да се сметаат како иста категорија?
Тука детето учи нешто важно: компјутерот може одлично да пресметува, но прво човекот мора да му даде доволно јасни и добро организирани податоци.
Што ни кажуваат бројките?
Да претпоставиме дека детето открило дека од 30 ученици, 12 доаѓаат пеш, 9 со автомобил, 6 со автобус и 3 на друг начин.
Следниот чекор не е само да ја пресмета вкупната бројка. Треба да ја прочита информацијата.
Кој начин е најчест? Колкава е разликата меѓу првите две категории? Дали резултатот е она што го очекувало? Што би можело да го објасни?
Тука spreadsheet-от престанува да биде програма за внесување бројки и станува алатка за размислување.
Графиконот треба да помогне нешто да се види
Графиконот често е највидливиот дел од задачата, па лесно е детето да се фокусира на боите, стилот или ефектите.
Но добриот графикон има поедноставна задача: да направи некоја информација полесно разбирлива.
Затоа детето треба да размисли кој тип графикон одговара на податоците и што сака да покаже. Столбест графикон може добро да спореди категории, а линиски да покаже промена низ време.
Ако детето само го избере првиот графикон што програмата му го предлага, технички можеби успешно ја завршило командата. Но ако може да објасни зошто токму тој графикон има смисла, тогаш гледаме подлабоко учење.
Податоците можат и да нè изненадат
Еден од најинтересните моменти е кога резултатите не го потврдуваат она што детето го очекувало.
Можеби претпоставувало дека повеќето ученици доаѓаат со автомобил, а податоците покажале дека најмногу доаѓаат пеш. Тогаш задачата не е резултатот некако да се „поправи“, туку да се прифати она што го покажуваат податоците.
Тоа е важна навика: заклучокот треба да произлегува од доказите, а не доказите да се приспособуваат на заклучокот што однапред сме го посакувале.
„Знае Excel“ и „знае да работи со податоци“ не се исто
Дете може да знае да отвори Excel, да внесе бројки, да промени боја на клетки и да направи графикон. Тоа се корисни технички вештини.
Но друго ниво на знаење е да може да одлучи кои податоци му се потребни, како да ги организира, која пресметка има смисла, како да ги претстави и што може разумно да заклучи од нив.
Затоа две деца можат да ја користат истата програма, а да работат задачи со сосема различно ниво на сложеност.
И токму затоа името на софтверот не ни кажува колку е едноставно или напредно учењето.
