Кога некој ќе каже дека детето „знае Excel“, тоа може да значи многу различни работи.
Може да знае да отвори табела, да внесе текст и бројки, да ја промени бојата на клетките или да направи едноставен графикон. Тоа се корисни вештини, но сами по себе не кажуваат многу за тоа колку детето навистина знае да ја користи програмата за решавање задача.
Excel станува образовно интересен кога детето треба да направи нешто со податоците, а не само да ги внесе.
Иста програма, сосема различна задача
Да земеме два примера.
Во првиот, детето добива готови бројки и инструкција чекор по чекор: внеси ги во овие клетки, означи ја табелата и избери столбест графикон.
Во вториот, треба да испита колку време неговите соученици поминуваат во различни активности во текот на денот. Самото треба да одлучи што ќе праша, како ќе ги организира одговорите, кои пресметки ќе му помогнат, кој графикон најдобро ќе ја покаже информацијата и што може да заклучи.
И двете деца користат Excel. Но когнитивната работа е сосема различна.
Во првиот случај детето главно учи каде се наоѓаат командите. Во вториот ги користи затоа што му се потребни за да реши проблем.
Формулата не е цел сама за себе
Да се запамети како се внесува SUM е корисно. Но уште поважно е детето да препознае кога воопшто му треба збир, кои клетки треба да ги вклучи и дали добиениот резултат има смисла.
Ако резултатот излезе 12.500, а детето очекува вредност околу 100, добар корисник нема само да продолжи затоа што „Excel така пресметал“. Ќе провери дали внело погрешен податок, избрало погрешен опсег или употребило несоодветна формула.
Тука веќе не зборуваме само за техничка команда. Зборуваме за проверка, проценка и логичко размислување.
Графиконот не се бира затоа што изгледа убаво
Spreadsheet програмите можат за неколку секунди да создадат многу различни графикони. Затоа самото знаење каде се наоѓа копчето за chart има ограничена вредност.
Поважно е детето да разбере што сака да покаже.
Ако споредува категории, еден тип графикон може да биде добар избор. Ако сака да покаже промена низ време, можеби ќе му треба друг. Визуелно интересен графикон понекогаш дури може да ја направи информацијата потешка за разбирање.
Затоа подобро прашање од „Знаеш ли да направиш графикон?“ е: „Зошто го избра токму овој?“
Excel може да помогне да се донесе одлука
Во реалниот живот табелите ретко постојат само за да бидат табели.
Со нив се планира буџет, се споредуваат цени, се следат резултати, се анализира анкета и се донесуваат одлуки.
И детските проекти можат да ја имаат истата логика.
Замислете дека детето организира мал настан со ограничен буџет. Треба да спореди трошоци и да одлучи што може да си дозволи. Или анализира анкета и треба да утврди која опција ја избрале најмногу испитаници.
Во таква задача Excel веќе не е „предметот што се учи“. Тој е средство што му помага подобро да ја реши задачата.
Знаењето расте без да се смени програмата
Токму затоа проценката „моето дете веќе го работело Excel“ може да биде измамлива.
Истата програма може да се користи на многу различни нивоа. Помало дете можеби ќе организира едноставна табела и ќе спореди неколку вредности. Подоцна може да работи со формули, проценти, повеќе серии податоци, филтрирање или посложени анализи.
Но развојот не е само додавање нови команди. Се зголемува и сложеноста на прашањата што детето треба да ги реши, бројот на самостојни одлуки и способноста да ги протолкува резултатите.
Затоа познавањето на интерфејсот не е исто што и владеењето со алатката.
Ова важи и за други програми
Истата заблуда лесно се појавува и со Word, PowerPoint, Scratch или која било друга алатка.
Детето може да го препознава софтверот и да знае неколку функции, а сепак да има многу простор да научи како да го користи посмислено, посамостојно и во посложени ситуации.
Од друга страна, „понапредна“ програма не гарантира понапредно учење ако детето само следи готови инструкции.
Затоа името на програмата никогаш не треба да биде главниот критериум според кој го проценуваме нивото на една задача.
